Truy cập hiện tại

Đang có 114 khách và không thành viên đang online

Chỉnh trị dòng chảy đảm bảo an toàn giao thông thủy và sạt lở bờ sông do tình trạng bồi lắng

(TGAG)- Với lưu lượng giao thông thủy khá chằng chịt, nhất là Cảng Mỹ Thới được quy hoạch là cảng biển nằm sâu trong nội địa, nên tình trạng luồng lạch bị bồi lắng gây ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng đến an toàn giao thông thủy và gây áp lực bờ sông khiến tình trạng sạt lở bờ sông diễn ra liên tục với nhiều vụ việc gây thiệt hại về lớn về kinh tế. Trước yêu cầu cấp bách đó, tỉnh An Giang đang khẩn trương triển khai dự án chỉnh trị dòng chảy tuyến sông Hậu thuộc địa bàn Tp Long Xuyên, tạo luồng lạch sâu thông thoáng, vừa giúp đảm bảo giao thông thủy vừa ứng phó với các hiện tượng sạt lở bờ sông do yếu tố dòng chảy gây nên.

Những hiểm nguy từ tình trạng bồi lắng dòng chảy:

Là nhánh chính của dòng sông Cửu Long trên đất Việt Nam, sông Hậu có lưu lượng dòng chảy rất lớn, nhất là khi mùa lũ về. Trong đó, với lưu lượng dòng chảy chiếm đến 70, 80% lượng nước thượng nguồn đổ về, nhánh phải sông Hậu là tuyến giao thông thủy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng cho việc lưu thông hàng hóa tàu thuyền từ Việt Nam sang nước bạn Campuchia. Giám đốc Sở GTVT An Giang Ngô Công Thức cho biết: “Hệ thống giao thông đường thủy toàn tỉnh hiện có 301 tuyến với tổng chiều dài là 2.338,5km, trong đó Sở Giao thông vận tải quản lý 22 tuyến dài 512,3km; các huyện, thị xã, thành phố quản lý 278 tuyến dài 1.823,2km và một tuyến đường thủy nội địa chuyên dùng dài 2,9km. Trong đó, đáng chú ý là có cảng biển nước sâu Mỹ Thới có năng lực bốc xếp hàng hóa trên 10 nghìn tấn. Vậy nhưng, hệ thống luồng lạch nhất là tuyến sông Hậu qua địa bàn Tp Long Xuyên về cảng Mỹ Thới tức ngay cửa ngõ từ nước bạn Campuchia về nước ta bị bồi lắng nên ảnh hưởng rất lớn đến giao thông thủy”. Ông Lê Việt Cường, Chánh văn phòng Ban An toàn giao thông tỉnh An Giang khẳng định “Chúng ta phải biết rằng, giao thông thủy là đi theo luồng, dòng chảy. Khi dòng chảy bị bồi lắng sẽ khiến tàu thuyền hạn chế về luồng lạch di chuyển, mà hệ thống luồng lạch bị hẹp lại thì việc uy hiếp an toàn giao thông thủy là hiển nhiên. Phải nhìn nhận ngay là việc đảm bản an toàn giao thông thủy nhất là tuyến sông Hậu ngang qua Tp Long Xuyên với hệ thống cảng Mỹ Thới có lưu lượng tàu hàng ra vào, neo đậu và di chuyển rất lớn là đặc biệt khó khăn. Do đó, tuy là tuyến sông thuộc Trung ương quản lý nhưng đảm bảo an toàn giao thông là trách nhiệm địa phương nên chúng tôi rất mong tỉnh và các ngành liên quan phải có biện pháp chỉnh trị dòng chảy nhằm giúp khơi thông luồng lạch an toàn”. 


Tình trạng bồi lắng ảnh hưởng giao thông thủy khu vực sông Hậu Tp Long Xuyên

Không chỉ gây nguy hiểm về giao thông thủy, tình trạng dòng chảy ăn sâu vào bờ cũng khiến cho tình trạng sạt lở bờ sông diễn ra nguy hiểm hơn bao giờ hết. Ông Đinh Quốc Phong, đại diện Viện Khoa học thủy lợi miền Nam cho biết: “thống kê thiệt hại do thiên tai gây ra tại An Giang từ năm 1991 đến nay là rất lớn, với hơn 535 nghìn căn nhà bị ảnh hưởng, làm chết gần 600 người. Riêng đối với địa bàn Tp Long Xuyên, sạt lở bờ sông từ năm 2012 đến nay có 15 vụ, trong đó nội ô thành phố có 4 vụ, 2 vụ đặc biệt nghiêm trọng làm 15 ngôi nhà, một nhà máy rơi xuống sông, 49 hộ di dời khẩn cấp, ảnh hưởng trực tiếp Quốc lộ 91. Đặc biệt, dưới mỗi vị trí sạt lở là hố xói dạng “hàm ếch” sâu 20m, rộng 150-200m”. Ông Hồ Văn Quý, Trưởng phòng Khoáng sản, Sở Tài nguyên và Môi trường An Giang cho biết “Thực tế tình trạng lưu lượng dòng chảy lớn đi vào nhánh phải bờ sông Hậu thuộc địa bàn các phường Bình Đức, Bình Khánh, Mỹ Bình hơn chục năm trở lại đây có bất thường đã khiến tình trạng sạt lở bờ sông khu vực trên diễn ra hết sức nghiêm trọng. Lưu lượng nước qua nhánh trên hiện chiếm 70, 80% lượng nước sông Hậu, cùng với tình trạng bồi lắng thành các bãi lài phía bờ trái Mỹ Hòa Hưng đe dọa hằng ngày đối với người dân phía bờ bên phải khu vực đô thị thành phố Long Xuyên. Thực tế từ hàng chục năm qua, sạt lở ở đây vẫn liên tục xảy ra, quả thực hết sức báo động”.

Những con số khoa học đáng lưu tâm:

Kết quả tính toán từ Viện Khoa học thủy lợi miền Nam đưa ra dự báo, trong khu vực dự báo sạt lở bờ sông Hậu thuộc địa bàn Tp Long Xuyên, bề rộng nhiều nhất là 2,5m, ít nhất 6m, tổng chiều dài là 13,3km và khả năng mất đất là 20,86ha. Trong đó, 4 khu vực dự báo nguy hiểm gồm: Nhánh phải bờ Tp Long Xuyên dài 5,6km, đầu cù lao Mỹ Hòa Hưng dài 4,5km, kênh Cái Hố - kênh Chàm Pha 2,6km và nhánh trái đoạn cù lao Mỹ Hòa Hưng 0,6km. Ông Đinh Quốc Phong, đại diện Viện Khoa học thủy lợi miền Nam nhấn mạnh “Chúng tôi thống kê cho thấy có 421 nhà cấp 4, 4 nhà máy, 20 kho, 114 nhà bê tông, 26 nhà cao tầng có nguy cơ bị ảnh hưởng sạt lở. Tuy nhiên, biện pháp kè là không khả thi vì rất tốn kém và không mang giá trị khoa học cao. Để giải quyết vấn đề trên, việc chỉnh trị dòng chảy là hiệu quả nhất nhằm hạn chế mức tối đa tác hại của sạt lở, vừa đảm bảo về vấn đề ngân sách.

Theo báo cáo đánh giá của Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam về dự án “Chỉnh trị dòng chảy nhằm hạn chế sạt lở bờ sông Hậu, bảo vệ đô thị thành phố Long Xuyên, thích ứng biến đổi khí hậu” chỉ rõ: “Bảo vệ, chống sạt lở đoạn bờ sông Long Xuyên, bờ phải sông Hậu thuộc phạm vi Tp Long Xuyên bằng biện pháp xây dựng công trình kè mới, nâng cấp kè cũ, xử lý hố xói tại chỗ, kết hợp giao thông, chỉnh trang đô thị và phù hợp với quy hoạch phát triển hạ tầng ven sông. Tuy nhiên, việc điều chỉnh dòng chảy giữa các lạch trên sông Hậu đoạn qua Tp Long Xuyên bằng các biện pháp công trình chỉnh trị, kết hợp nạo vét các đoạn sông bị bồi lấp tạo tỷ lệ phân lưu hợp lý giữa các nhánh sông, hạn chế tác động của dòng chảy gây ra sạt lở bờ sông phía Tp Long Xuyên là nhiệm vụ trọng tâm song song của dự án. Bên cạnh đó, giải quyết sắp xếp, bố trí địa bàn dân cư cho khoảng 1.000 hộ dân đang nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở tái định cư ổn định cuộc sống”.


Tuyến sông Hậu có vai trò đặc biệt trong bối dỡ hàng hóa tuyến giao thông thủy sang nước bạn Campuchia

Ông Hồ Văn Quý, Trưởng phòng Khoáng sản, Sở Tài nguyên và Môi trường An Giang đánh giá “Theo kết quả dự báo của mô hình thì nếu không có công trình chỉnh trị dòng chảy sẽ gây sạt lở, uy hiếp cơ sở hạ tầng đang có. Về giá trị thiệt hại nếu không có công trình chỉnh trị dòng chảy, nếu xét trên giá trị đền bù của tỉnh khi xây dựng công trình trên khu vực có nguy cơ sạt lở lên đến hơn 1.000 tỷ đồng. Ngoài ra, nếu dự án được đầu tư thì những thiệt hại tương tự không xảy ra, hiệu quả kinh tế lẫn tinh thần cho bà con không thể tính toán được. Do đó, việc chỉnh trị dòng chảy nhánh trái sông Hậu nhằm chia sẻ lưu lượng nước cho nhánh phải đang áp sát bờ sông khu vực nội thị Tp Long Xuyên là yêu cầu cấp bách cần phải triển khai”.

Cần hài hòa lợi ích người dân:

Trước yêu cầu cấp bách để chỉnh trị dòng chảy, khai thông luồng lạch, những tháng đầu năm 2018, tỉnh An Giang và các ngành chức năng đã bắt đầu tiến hành các bước đi đầu tiên thực hiện việc chỉnh trị dòng chảy tuyến sông Hậu qua địa bàn thành phố Long Xuyên. Giữa tháng 7 vừa qua, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh An Giang kết hợp Viện Khoa học thủy lợi miền Nam tiến hành tham vấn ý kiến cộng đồng các hộ có nhà ven sông Hậu nằm trong phạm vi dự án.

Ông Nguyễn Thành Lâm, sinh năm 1947, ngụ ấp Mỹ Thuận, xã Mỹ Hòa Hưng, Tp Long Xuyên, là người dân thuộc một trong ba khu vực thực hiện chỉnh trị dòng chảy nói “Tôi và bà con sống cả đời với cồn bãi, thực sự người dân chúng tôi đã phải chứng kiến nhiều vụ tai nạn giao thông thủy hết sức nguy hiểm. Do đó, việc nhà nước đầu tư chỉnh trị dòng chảy nhằm khai thông luồng lạch tránh bồi lắng là điều cần phải làm. Nhưng chúng tôi cũng rất lo ngại về việc hút cát chỉnh dòng nếu không giám sát chặt chẽ lại khiến họ lấy ẩu, lấy bừa làm sạt lở bờ sông thì lợi bất cập hại”. Cùng chung suy nghĩ, ông Nguyễn Duy Tâm, sinh năm 1964, ngụ cùng ấp Mỹ Thuận trần tình “Đúng là phải vì cái lợi ích chung, lợi ích lớn hơn để hoàn thành các dự án mang ý nghĩa xã hội. Nhưng với dự án chỉnh trị dòng chảy này chúng tôi lo lắng nhất là làm sao lấy cát mà không gây sạt lở. Lấy chỗ nào, lấy thời gian nào, trữ lượng bao nhiêu phải minh bạch và có giám sát của cả chính quyền, nhân dân và cam kết về tình trạng bồi thường nếu có sạt lở... khi dự án triển khai”.

Ông Nguyễn Văn Nguyên, ấp An Thuận, xã Hòa Bình, huyện Chợ Mới nói: “Chúng tôi rất sợ việc nạo vét sẽ gây sạt lở bờ sông, ảnh hưởng đến gia đình, nhà cửa cuộc sống chúng tôi. Nhà nước đã nghiên cứu chúng tôi không ý kiến, nhưng làm sao để hài hòa lợi ích bằng cách đảm bảo dự án không gây sạt lở về sau, nếu có xảy ra thì việc đền bù như thế nào”. Bà Nguyễn Thị Kiều cùng ngụ ấp An Thuận cho biết “Nhà chúng tôi cặp sông nên chuyện cho múc đất cát lòng sông cũng rất lo lắng. Nhất là chuyện mấy ghe cát tặc trà trộn vào thì làm sao người dân biết được. Nên khi làm phải có sự đảm bảo giúp chúng tôi về vấn đề an toàn nhà cửa". Trong khi đó, ông Võ Mạnh Tòng, Giám đốc Công ty TNHH Toàn Anh, xã An Thạnh Trung, huyện Chợ Mới chuyên xay xát lau bóng gạo gây gắt nói “Sạt lở đã có gây ra, chúng tôi không biết, không hiểu về biến đổi khí hậu, nhưng nếu xáng vào múc thì chuyện sạt lở không sớm thì muộn cũng xảy ra. Do vậy tôi phản đối”. Theo đó, năm 2013, một vụ sạt lở bờ sông ngay khu vực nhà máy Công ty Toàn Anh đã xảy ra, gây thiệt hại đến doanh nghiệp nên ông Tòng bức xúc khi chưa hiểu hết về việc chỉnh trị dòng chảy của dự án.


Trước bức xúc của người dân, ông Nguyễn Thành Long, Trưởng ấp An Thuận, Hòa Bình, Chợ Mới nói “Gia đình tôi cũng như bà con ấp hiểu về việc chia sẻ những nguy cơ sạt lở với bà con phía bờ Long Xuyên. Khi đã có nghiên cứu kỹ về thiệt và lợi, chúng tôi cũng đồng thuận. Nhưng khi dự án làm phải có phao tiêu vị trí nạo vét rõ ràng. Có sự giám sát cả chính quyền và người dân. Xử lý nghiêm bọn cát tặc lợi dụng dự án mà trà trộn vào lấy cát. Cũng theo đó, thời gian để chỉnh trị dài bao lâu, mỗi ngày làm mấy giờ… phải rõ ràng. Lợi ích phải được hài hòa”. Phó Chủ tịch UBND xã An Thạnh Trung, huyện Chợ Mới nói “Dự án là vì cái chung, nhưng nếu xảy ra sự cố trong quá trình thi công thì sao. Điều này, phía dự án nên có biên bản rõ ràng giữa ba bên (Nhà nước - Người dân - Doanh nghiệp) để tránh kiện tụng về sau”. Theo ông Nguyễn Bảo Sinh, Phó Chủ tịch UBND Tp Long Xuyên, dự án chỉnh trị dòng chảy khu vực sông Hậu trên địa bàn thành phố có ý nghĩa kép "vừa đảm bảo xử lý mềm đối với sạt lở bờ sông vừa mang lại yếu tố phát triển hệ thống giao thông thủy", đem lại giá trị to lớn về phát triển kinh tế thủy địa phương. Do đó, chúng tôi rất mong ngành chức năng sớm triển khai, nhưng phải trên tình thần hợp tác, hài hòa lợi ích, tránh việc lợi dụng chỉnh trị dòng chảy để khai thác cát trái phép, bừa bãi thì chắc chắn lợi bất cập hại sẽ xảy ra”.

Dự án chỉnh trị dòng chảy tuyến sông Hậu qua địa bàn Tp Long Xuyên, An Giang là dự án cấp bách cần triển khai sớm. Thế nhưng, để tránh tình trạng lợi dụng cái tích cực của dự án để núp bóng khai thác cát không đúng yêu cầu. Trong bối cảnh người dân đang có tâm lý hoang mang với các dự án khai thác cát ven sông gây sạt lở, mất đất canh tác, thì việc triển khai dự án chỉnh trị dòng chảy đôi khi bị người dân đánh đồng với việc nhà nước cho doanh nghiệp khai thác cát. Đây là hiện tượng đã, đang xảy ra với một số dự án chỉnh trị dòng chảy không chỉ An Giang mà nhiều địa phương khác trong cả nước. Do đó, để dự án thực sự mang tính an sinh xã hội, ứng phó lâu dài biến đổi khí hậu, hài hòa lợi ích và tiết kiệm nguồn ngân sách phải được triển khai trên tinh thần Nhà nước, Doanh nghiệp và Nhân dân cùng biết, cùng bàn, cùng làm, cùng kiểm tra.

Bài, ảnh: Bảo Trị
Tiến tới đại hội đảng
Dua-nghi-quyet-vao-cuoc-song
Giải phóng miền Nam
Số lần xem các bài viết
23353952